İki Kalas Bir Heves
"Hayat bir oyun, biz de küçük aktörler. Her oyun biter, aktörler de kaybolur gider…"

Öykü Kalıpları (Story Pattern)

Bir önceki yazım da matematik ile öykü arasındaki bağlantıdan söz etmiştim.  Aslında öykü’yü oluşturan şeylere bakacak olursak şunları görürüz;

  • Tema (anlattığımız dert)
  • Karşı Tema (çatışmayı yaratacak etkendir. güçlü olmalıdır)
  • Konu (olayın geçtiği yer ve olaylar örgüsünü ana aksıdır)
  • Karakterler
  • Olaylar örgüsü

Yukarıdaki şeylere bir ekte ben yapmak istiyorum. Kalıplar

  • Kalıplar

Kalıplar, olaylar örgüsü veya yan hikayer için ana akslardır. Örneğin “iki kemik bir köpek” tüm bir öykünün ana aksı olabilir. Bu şu anlama gelir. “İki adam bir kadın için” tüm öykü bu hikaye üzerine kurulacabileceği gibi yan hikayede olabilir. Kalıpları iyi algılamak ve bunları dökümante ettiğimizde görülecek ki, aslında birçok öykü bu kalıplar üzerine kurulmaktadır. Bir önceki yazımda bir baba ve oğul hikayesinden söz etmiştim.

Alıştırma:
İzlediğiniz film ve tiyatro oyunlarında veya okuduğunuz kitapları bir düşünün ve aklınıza gelen öykü kalıplarını burada bizlerle paylaşın! Bu öykü yazarı için iyi bir alıştırmadır. (İpucu! 12 mitolojitanrısına ait hikayeler iyi bir çıkış noktası olabilir.)

Öykü, Matematik ve Bakış Açısı

Matematik, sanatın vazgeçilmezidir. Müzikte, heykelde ve inansanızda edebiyatın bir matematiği vardır. İyi öykü yazmak insan duygusunun sinir uçlarına dokunmakla olur. Şöyle bir örnek vereyim. Bir film izlediğinizi düşünün, film boyunca esas oğlan çocuğunu kötü yaratıklardan korumak için mücadele ediyor. Ve an geliyor tüm umutları tükeniyor. Diri diri yaratığın onları yemesindense kendilerini öldürmeye karar veriyorlar. Ama silahtan bir kurşun eksik. Esas oğlan kendini feda ediyor. Ve korumaya çalıştığı oğlunu kendi elleriyle öldürüyor. Sonra canavar ile karşılaşmak için çıkıyor. Acısını düşünebiliyormusunuz. Canavar kesinlikle bu adamı yemeli. Acılarından kurtulmalı. Ama bazı şeyleri seyircinin istediği gibi yapmamak gerekir. Esas oğlan bu duygularda iken Sis’in içinden iyi adamlar geliyor. Ve yaratık ölüyor. Film boyunca kurtulmasını istediğimiz esas oğlan kurtuluyor ama ne fayda. Kurtarmaya çalıştığı oğlunu kendi elleriyle öldürüyor. İşte bir insanın duygularının sinir uçlarına dokunmak budur. Hayatta bir çok duygu böyledir. Olaya hangi açıdan baktığımız çok önemli. Ya da karakterlerle olan duygusal yakınlaşmamız. Sizce hiç tanımadığımız adamları öldürse böyle etkilenirmiydik? Sanmıyorum.

HURDA

hurda

Yeşilin mavi ile bütünleştiği alabildiğine çayırla
bu yeşilliği yaran bir patika.
Patikanın yanında minibüslükten çıkmış bir hurda.

KİŞİLER

YUSUF Çoban
JOSEPH Gezgin, seyyah, çelebi.

Batıya hayran, batıyı merak eden doğulu genç çoban Yusuf. Tek hayali hurda aracını çalıştırıp batıya gitmek. Oraları görmek. Hayallerinde batıyı yüceltmek. Sanki biri gelecek, sihirleri ile tüm hayatını değiştirecek. İşi gücü olmuş beklemek. Her çoban gibi hayal kurup, kuzuları ile eyleşmek. Yusufun terk gerçeği hurda, zamanı gelince işleyecek.

Batıdan gelen gezgin Joseph. hayallerini gerçeğe koşmuş. Her yaptığı işte emeğini yormuş. Doğuya giderken bir çobanın yanında durmuş. Oyunculuk konusunda üstüne yokmuş. Hayallerinde boğulan çobanı görünce onu dürtmesi farz olmuş. Daha fazlasını istiyorum »